[ZHIHU ASK] BẠN NGHĨ SAO VỀ VIỆC HẦU HẾT HỌC SINH TRUNG HỌC HIỆN NAY CHỈ NGỦ TỪ 5 ĐẾN 6 TIẾNG?

_____

[38.000 like, 3.643 cmt]

Tôi là một lập trình viên, đồng thời cũng là một người bố.

Thành thật mà nói, tôi đang cảm thấy rất tuyệt vọng.

Hầu như ngày nào con tôi cũng làm bài tập đến tận 11 giờ đêm, cuối tuần phải tham gia đủ các lớp học thêm, gần như toàn bộ thời gian đều dồn vào việc học hành, không hề có lấy chút thời gian rảnh nào.

Một buổi tối cuối tuần nọ, khi trời nhá nhem, con tôi làm bài xong thì nằm nhoài ra cửa sổ, ngơ ngẩn nhìn xuống dưới lầu. Bỗng nhiên, con tôi hỏi tôi một câu: “Bố ơi, bố nói xem, con người sống trên đời này có ý nghĩa gì ạ?”

Nghe một đứa trẻ còn bé như vậy thốt ra lời này, tim tôi không khỏi quặn lại, cảm thấy nước mắt như chực trào ra.

Để an ủi con, tôi đã nói: “Con cố gắng học tập hôm nay là để sau này thi đỗ vào trường đại học tốt, rồi ra trường tìm được một công việc tốt. Khi đó, con sẽ có tiền, lại có cả thời gian, khi đó con muốn đi chơi ở đâu thì đi thôi!”

Tôi biết mình đang nói dối.

Sự thật là ngay cả khi sau này con tôi thi đỗ vào ngôi trường Đại học tốt, có được công việc tốt thì khả năng cao con tôi vẫn sẽ bận rộn cả ngày, không có nổi thời gian nghỉ ngơi. Ngay cả khi có mức thu nhập khá thì chúng vẫn phải đánh đổi bằng sức khỏe và cuộc sống cá nhân của mình.

Tôi có một người bạn tốt nghiệp từ một trường Đại học danh tiếng và có một công việc có vẻ hào nhoáng, nhưng tôi hiểu được nỗi khổ mà cậu ấy phải đối mặt.

Nếu tính toán kỹ thì cuộc đời của chúng ta sẽ trôi qua như thế này:

Khi còn trẻ thì miệt mài học tập, dẫn đến đánh mất thanh xuân.

Khi trưởng thành thì làm việc quần quật suốt ngày, đánh mất sức khoẻ và thời gian cho gia đình.

Sau đó sẽ già đi và rời bỏ thế giới này.

Tiếp theo là thế hệ con cháu sẽ tiếp tục lặp lại cuộc sống của chúng ta.

Cứ như vậy từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhưng tôi muốn hỏi: Con người đến với thế giới này, chịu đựng bao nhiêu vất vả để đi hết một kiếp người, rốt cuộc là vì điều gì?

_____

[26.000 like, 2156 cmt]

Tôi là du học sinh đã hoàn thành chương trình Thạc sĩ về Khoa học Thần kinh, chuyên ngành Y học Giấc ngủ, và hiện đang theo học Tiến sĩ về Tâm thần học, chuyên ngành Sức khỏe Giấc ngủ.

Đọc xong các bình luận, tôi thực sự không dám quay lại Trung Quốc. Tôi e rằng các đồng nghiệp trong nước sẽ nghiên cứu ra một sự thật khó tin rằng, chỉ cần ngủ 5 tiếng là đủ, vì điều này sẽ làm đảo lộn toàn bộ kiến thức của chúng ta.

Bạn nghĩ sao về vấn đề này?

Nếu không thể thay đổi xu hướng này thì tôi khuyên mọi người không nên sinh con.

Xét về mặt cảm nhận chủ quan, hầu hết mọi người đều thấy thiếu ngủ có liên quan đến việc kém tập trung và tâm trạng tồi tệ. Tuy nhiên, ảnh hưởng đến kết quả học tập có lẽ là cái giá nhẹ nhàng nhất mà việc thiếu ngủ phải trả.

Đến khi việc học bị ảnh hưởng mới nhận ra tầm quan trọng của giấc ngủ, điều này vừa đáng tiếc lại vừa buồn cười.

Về bản chất, giấc ngủ là một quá trình sinh lý tự phát, và việc thiếu ngủ cũng tàn nhẫn và gây hại như việc không đủ ăn. Giấc ngủ tham gia vào việc điều chỉnh nhiều quá trình sinh lý và duy trì cân bằng môi trường bên trong cơ thể, nó có mối liên hệ mật thiết với các bệnh lý như suy giảm miễn dịch, rối loạn nội tiết và chuyển hoá, các vấn đề về tuần hoàn tim mạch và não bộ, và cả ung thư.

Cứ nhớ một cách đơn giản là: “Thiếu ngủ sẽ gây ra bệnh tật.”

Đừng có may mắn mà biện minh rằng “Tôi ngủ ít nhưng vẫn ổn đó thôi”. Thật nực cười! Cũng có những người thợ sơn không bị bệnh bạch cầu cấp tính đó thôi. Đã là thế kỷ 21 rồi mà vẫn chìm đắm trong kinh nghiệm cá nhân, không chịu nhìn nhận quy luật và khoa học một cách nghiêm túc, nếu đứa trẻ nào rơi vào tay bạn thì xem như chúng không may mắn mà thôi.

Cũng đừng bao giờ tự tin biện hộ như kiểu “Tôi sinh ra đã ít ngủ rồi”. Nếu không có bệnh lý, yếu tố di truyền chính là nguyên nhân hàng đầu ảnh hưởng đến thời lượng giấc ngủ và nhịp sinh học ngày đêm. Mô hình giấc ngủ của trẻ em thường không khác biệt quá nhiều so với bố mẹ của chúng. Xác suất trúng “gene ngủ ít” cực kỳ thấp, chẳng khác nào mắc phải một căn bệnh hiếm gặp cả.

Những người tự nhận mình ngủ ít mà không bị ảnh hưởng, khả năng cao là do:

1. Hút thuốc/uống cà phê, sử dụng chất kích thích để chống lại cơn buồn ngủ.

2. Đầu óc lơ đãng hoặc ngủ gật ban ngày đã bù đắp phần nào sự thiết ngủ.

3. Khó duy trì giấc ngủ khi tuổi tác tăng lên, dẫn đến thời gian ngủ ngắn hơn.

4. Mắc chứng trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực.

5. Cố chấp không chịu thừa nhận sự thật.

Chẳng cần phải nhấn mạnh mối liên hệ giữa giấc ngủ và bệnh lý tâm thần nữa. Hãy nhìn các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh tâm thần mà xem, có bao nhiêu chẩn đoán không đề cập đến vấn đề giấc ngủ? Ngày nào cũng than phiền con cái của họ trầm cảm và lo âu, thậm chí một trong số đó còn có dấu hiệu rối loạn lưỡng cực, nhưng lại hoàn toàn không có khái niệm về phòng ngừa và chăm sóc sức khoẻ tâm thần.

Cảm giác buồn ngủ chủ quan và việc thiếu ngủ là hai khái niệm khác nhau. Việc bạn cảm thấy không buồn ngủ không có nghĩa là bạn đã ngủ đủ giấc, cũng không có nghĩa là việc thiếu ngủ sẽ không gây ra bất kỳ ảnh hưởng nào. Tôi khuyên các bạn đừng quá tự tin về sức khoẻ thể chất và tinh thần của bản thân cũng như con cái mình.

Trong lĩnh vực của tôi, Y học Giấc ngủ đã tách ra thành một chuyên ngành độc lập, không còn thuộc khoa Thần kinh hoặc Tâm thần nữa, và có vị thế ngang hàng với các chuyên ngành khác. Y học Giấc ngủ có một khoa riêng để tuyển sinh và có hệ thống đào tạo riêng biệt.

Người dân Trung Quốc vẫn đang băn khoăn về việc nhìn nhận thế nào về việc học sinh thiếu ngủ.

Bạn nhìn nhận thế nào? Nếu tôi gọi nó là một hình thức g.i.ế.t người mãn tính, bạn có muốn nghe không?

Ở phòng thí nghiệm, chúng tôi đang so sánh xem nên đánh thức một người dậy ở giai đoạn giấc ngủ N1 hay N2 (*) thì tốt hơn, đang đối chiếu xem nên làm gián đoạn trục sóng ngủ hay sóng phức hợp K thì hiệu quả hơn? Trong khi đó, đối với học sinh trung học, việc ngủ đủ giấc đã trở thành một điều xa xỉ.

(*) Giấc ngủ có 4 giai đoạn:

N1 là giai đoạn ngủ nông nhất và xảy ra khi mới bắt đầu chìm vào giấc ngủ

N2 là khi cơ thể bắt đầu thư giãn sâu hơn

N3 là giấc ngủ sâu nhất và có tác dụng phục hồi tốt nhất

REM là giai đoạn mà hầu hết các giấc mơ xảy ra, hoạt động não bộ tăng lên và cơ thể tạm thời bị tê liệt

Đọc đến đây, tôi cảm thấy vô cùng tiếc nuối.

Có lẽ quan điểm của tôi hơi cực đoan, nhưng tôi nghĩ việc sinh con vào một thời đại mà chúng không được ngủ đủ giấc cũng vô nhân đạo như việc sinh con vào thời kỳ nạn đói vậy.

_____

[10.000 like, 248 cmt]

Người Trung Quốc thường coi trí tuệ là một thái độ chủ quan hơn là một quy luật khách quan, họ tin rằng chỉ cần nỗ lực thì ngay cả những người kém thông minh cũng có thể học được những điều cao siêu phức tạp.

Điều này khiến họ thờ ơ với sức khỏe thần kinh hay sức khỏe não bộ, coi tư duy của con người là một thực thể tồn tại độc lập không phụ thuộc vào vật chất hay các quy luật khách quan của cơ thể.

Việc đánh đổi giấc ngủ để đổi lấy thời gian học tập, về cơ bản giống như việc bạn tháo dỡ ngôi nhà gỗ ra để lấy củi sưởi ấm, thoạt nhìn thì thấy ấm áp đó, nhưng khi gió lạnh ập đến thì cả gia đình sẽ c.h.ế.t cóng.

_____

[48.000 like, 1.982 cmt]

Một chu trình hiệu quả chính xác là:

70% là những bài tập quá dễ so với năng lực của bản thân, và được hoàn thành bằng cách chép trực tiếp từ đáp án mà không cần làm.

20% là những bài tập bạn có thể làm được nhưng cần củng cố kiến thức, hãy lướt qua thật nhanh và chỉ chọn những câu hỏi thú vị, những bài còn lại thì chép đáp án.

10% là những bài tập khó cần suy nghĩ sâu sắc, không chỉ làm mà còn phải tìm hiểu nhiều phương pháp khác nhau, vừa xem vừa tham khảo cách giải của bạn bè để tư duy thêm.

Làm bài tập về nhà trong khi giáo viên đang trò chuyện hoặc giảng những kiến thức bạn đã nắm vững.

Làm bài tập vào khoảng thời gian rảnh rỗi sau khi bạn đã nghỉ ngơi và giải trí sau giờ học.

Làm bài tập trong những tiết tự học mà các bạn xung quanh đang tán gẫu linh tinh.

Nếu áp dụng cách này, trong khi bạn bè phải mất 4 tiếng để làm xong bài tập sau giờ học thì bạn chỉ cần 1 tiếng đồng hồ, từ đó đảm bảo được thời gian giải trí và ngủ nghỉ cần thiết.

(Trường hợp bài tập quá nhiều và có nhiều câu bạn không biết cách giải thì càng nên bỏ qua hầu hết trong số đó. Thay vào đó hãy dành toàn bộ thời gian, cứ hai ngày tập trung khắc phục kiến thức hổng cho một chuyên đề cụ thể nào đó cho đến khi bạn đạt được trình độ như đã đề cập ở trên.)

Một chu trình sai lầm là:

40% là những bài tập quá dễ so với năng lực của bạn lại cứ làm từ từ, và bạn cảm thấy thích thú khi làm được bài.

40% là những bài tập chỉ cần nỗ lực là hoàn thành, nhưng do thiếu thời gian nên vội vàng làm cho xong, kết quả là còn một nửa bài tập chưa làm xong.

20% là những bài tập khó, và nghĩ rằng: “Đằng nào cũng có người không làm nên mình cũng sẽ không làm, với cả chắc gì câu đó đã xuất hiện trong đề thi?”

Khi giáo viên trò chuyện để mọi người thư giãn thì chăm chú lắng nghe.

Khi giáo viên giảng kiến thức quan trọng thì lại buồn ngủ.

Nói chuyện trong giờ giải lao.

Sử dụng điện thoại trong giờ tự học.

Sau khi tan học thì trốn đi chơi game.

Đến 10h tối: “Trời ơi, sao lắm bài tập thế này! Lại thức trắng đêm rồi! Cố lên, chỉ cần không chếch vì học thì học đến chếch, tao không tin là mình không làm được!!!!”

_____

Lời ghi chú của chủ bình luận:

1. Vui lòng hiểu đúng nghĩa của cụm từ “dễ hơn so với trình độ của bản thân”

2. Tỷ lệ phần trăm chỉ là giá trị tham khảo, vui lòng tham khảo tình hình thực tế.

3. Chú ý đến phần được in đậm và hiểu rõ khái niệm phân bổ thời gian

Tôi chân thành khuyên tất cả các bạn học sinh: Bạn là con người, không phải máy móc! Con người biết mình nên làm gì, trong khi máy móc chỉ có thể làm theo chỉ dẫn của người khác.

Nhiều giáo viên áp dụng phương pháp giáo dục tầm thường, coi học sinh như cỗ máy không biết tư duy, không chủ động học tập và chỉ biết vận hành khi được giao nhiệm vụ. Điều này chỉ có thể giúp những học sinh thiếu động lực đạt được trình độ trung bình, nhưng chắc chắn không thể biến những học sinh có ý chí cầu tiến trở thành học sinh xuất sắc thật sự.

Bạn là một con người, bạn nên hiểu rõ phương pháp học tập nào phù hợp với mình, đâu là điểm yếu cần khắc phục. Nếu chưa rõ thì hãy dành thời gian để tìm hiểu và làm rõ điều đó.

Học tập là một quá trình không ngừng phát triển và đột phá, trong khi hầu hết giáo viên và phụ huynh lại đang làm một nhiệm vụ không thay đổi. Họ cho rằng nếu tôi có thể di chuyển 800 viên gạch trong 1 giờ thì sau 10 giờ sẽ di chuyển được 8.000 viên gạch, và việc học tập chắc chắn cũng tương tự như vậy.

Chúng hoàn toàn khác nhau, đúng không? Trình độ kiến thức của học sinh cứ tăng lên một cấp độ thì phương pháp học tập cũng phải thay đổi, chưa kể mỗi người lại phù hợp với những phương pháp khác nhau. Việc học tập đòi hỏi phải tư duy mọi lúc mọi nơi, trong khi công việc của các thợ lành nghề lại rất rập khuôn.

Nếu bạn luôn có thể nghĩ ra những chiến thuật học tập phù hợp với tình hình hiện tại thì tôi tin rằng bạn sẽ vượt trội hơn ít nhất 95% học sinh khác.

Đối với học sinh, học tập trong tình trạng mệt mỏi chắc chắn không phải là một cách hay.

Trong 2 chu trình tôi đã nói ở trên, không phải người thuộc chu trình hai là không nỗ lực, mà là vì hai nhóm người này đã thích nghi với hai mô hình khác nhau.

Quy luật bất biến của chạy đường dài là sự cân bằng. Nếu bạn thức khuya làm bài thì sẽ phải bù lại bằng cách ngủ bù và giải trí vào ban ngày. Hơn nữa, những người thiếu ngủ vốn dĩ đã bị suy giảm khả năng tự kiểm soát và sự tập trung.

Việc bạn cảm thấy mình có trạng thái tốt khi thức khuya rất có thể chỉ là một ảo giác. Bởi vì khi bạn đột nhiên ngừng thức khuya, bạn có thể vẫn sẽ chơi game hoặc ngủ nướng vào ban ngày.

Tuy nhiên, bạn phải vượt qua điều đó. Cái gọi là thói quen, đặc biệt là thói quen xấu luôn có quán tính. Ví dụ như nhảy cao, một người quen với kiểu nhảy straddle (dạng chân sang bên tạo thành chữ V hoặc 90 độ), khi mới bắt đầu tập nhảy kiểu fosbury flop (nằm ngửa) có thể còn không qua được mức xà 1 mét. Nhưng nếu bạn muốn phá vỡ giới hạn của mình thì bạn phải bắt đầu lại từ con số 1 mét đó.

Thay đổi là một việc rất khó khăn, nhưng nếu muốn tiến bộ thì trước hết phải thoát ra khỏi tư duy theo quán tính và tư duy đám đông. Phương pháp học tập phải tự mình trải nghiệm, không thử thì làm sao biết có phù hợp hay không? Thường thì chỉ cần kiên trì một tuần để xem xét trạng thái của bản thân là biết phương pháp đó có đúng không.

Tạm thời tôi chỉ nói đến đây thôi, cũng không biết mọi người có tin được bao nhiêu phần nữa.